HIỂM HOẠ TỪ DÙNG THUỐC CỦA NGƯỜI CHO CHÓ MÈO 

Bài viết này được trích xuất và tổng hợp nội dung từ một clip chia sẻ của ThS.BS Thái Thị Mỹ Hạnh, dựa trên các trường hợp thực tế trong quá trình điều trị thú cưng, đồng thời đối chiếu với các khuyến cáo khoa học từ cơ quan thú y quốc tế.

1. TRƯỜNG HỢP THỰC TẾ ĐƯỢC GHI NHẬN TRONG QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRỊ

Theo chia sẻ của ThS.BS Thái Thị Mỹ Hạnh, một thú cưng đang hoàn toàn khỏe mạnh thì đột ngột trở nên mệt mỏi, ủ rũ. Do lo lắng và nghe theo lời khuyên truyền miệng, chủ nuôi đã cho thú cưng uống thuốc cảm dành cho người, trong đó có paracetamol với hàm lượng 100 mg.

Chỉ sau khoảng hai giờ, thú cưng bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như nôn mửa, mắt đỏ, mũi khô và co giật. Gia đình đã nhanh chóng đưa thú cưng đến cơ sở thú y để cấp cứu.

Tại đây, các bác sĩ xác định thú cưng bị ngộ độc thuốc, phải truyền dịch và hỗ trợ chức năng gan – thận liên tục. Sau quá trình điều trị tích cực, thú cưng dần hồi phục và may mắn vượt qua tình trạng nguy kịch.

Trường hợp này là một ví dụ điển hình cho thấy việc tự ý sử dụng thuốc của người cho thú cưng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng trong thời gian rất ngắn.

2. VÌ SAO THUỐC CỦA NGƯỜI CÓ THỂ GÂY NGUY HIỂM CHO THÚ CƯNG?

Theo phân tích chuyên môn trong clip, paracetamol chỉ là một trong nhiều loại thuốc của người có thể gây độc cho thú cưng, đặc biệt là chó và mèo. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự khác biệt về sinh lý và chuyển hóa thuốc giữa con người và động vật.

Các cơ quan thú y quốc tế, trong đó có Cơ quan An toàn Thực phẩm, Môi trường và Sức khỏe Nghề nghiệp Pháp (ANSES), đã cảnh báo rằng chó và mèo không chuyển hóa thuốc giống con người. Nhiều hoạt chất an toàn với người có thể tích tụ và gây độc cho động vật, ngay cả khi sử dụng với lượng nhỏ.
Nguồn: https://www.anses.fr/en/content/be-careful-giving-human-medication-animal

Đối với mèo, nguy cơ còn cao hơn do chúng thiếu một số enzyme cần thiết để chuyển hóa thuốc, đặc biệt là paracetamol, dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng và rối loạn huyết học.

3. PARACETAMOL VÀ CÁC NHÓM THUỐC PHỔ BIẾN CÓ NGUY CƠ CAO

Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), paracetamol (acetaminophen) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc thuốc ở thú cưng, đặc biệt nguy hiểm đối với mèo và tiềm ẩn rủi ro cao với chó nếu không có chỉ định thú y.

Ngoài paracetamol, nhiều loại thuốc của người thường gặp khác cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho thú cưng, bao gồm:

• Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, naproxen, aspirin, có thể gây loét dạ dày – ruột, suy thận và xuất huyết nội.
• Các thuốc cảm cúm hoặc thuốc phối hợp chứa pseudoephedrine hoặc phenylephrine, có nguy cơ gây rối loạn thần kinh, tim mạch và hô hấp.

FDA nhấn mạnh rằng chó và mèo không được tự ý sử dụng thuốc của người, kể cả những loại thuốc được coi là thông dụng và an toàn đối với con người.
Nguồn: https://www.fda.gov/animal-veterinary/animal-health-literacy/get-facts-about-pain-relievers-pets

4. “VẤN ĐỀ KHÔNG CHỈ NẰM Ở LIỀU LƯỢNG”

Trong clip, ThS.BS Thái Thị Mỹ Hạnh cũng nhấn mạnh rằng quan niệm “uống ít thì sẽ an toàn” là một sai lầm phổ biến trong cộng đồng nuôi thú cưng.

Người nuôi không thể tự ước lượng liều dùng phù hợp dựa trên cảm giác, kinh nghiệm cá nhân hoặc so sánh với liều dùng cho người. Phản ứng của thú cưng với thuốc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Giống loài (chó hay mèo)
• Cân nặng và độ tuổi
• Tình trạng sức khỏe nền
• Chức năng gan và thận tại thời điểm sử dụng thuốc

Chính vì vậy, cùng một loại thuốc, cùng một liều lượng, nhưng có thể gây hậu quả hoàn toàn khác nhau ở từng cá thể thú cưng.

5. VAI TRÒ KHÔNG THỂ THAY THẾ CỦA BÁC SĨ THÚ Y

Việc chẩn đoán và điều trị cho thú cưng cần được thực hiện bởi bác sĩ thú y – những người được đào tạo bài bản về:

• Dược lý dành riêng cho động vật
• Sự khác biệt sinh lý giữa con người và thú cưng
• Lựa chọn thuốc phù hợp theo từng loài và tình trạng bệnh
• Xử lý các ca ngộ độc và biến chứng nguy hiểm

Theo FDA, trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ thú y có thể chỉ định sử dụng một số hoạt chất vốn được dùng cho người, nhưng việc này luôn đi kèm với đánh giá chuyên môn, tính toán liều lượng và theo dõi y khoa chặt chẽ.
Nguồn: https://www.fda.gov/animal-veterinary/safety-health/frequently-asked-questions-about-animal-drugs

Việc tự ý dùng thuốc của người không chỉ làm bệnh tình trở nên nghiêm trọng hơn mà còn khiến thú cưng mất đi “thời gian vàng” để được điều trị đúng cách.

6. THÔNG ĐIỆP TỪ CHUYÊN GIA VÀ KHUYẾN CÁO DÀNH CHO NGƯỜI NUÔI

Mục đích của clip chia sẻ cũng như bài viết này không nhằm gây hoang mang, mà để cảnh báo cộng đồng nuôi thú cưng về một thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro: tự ý cho thú cưng dùng thuốc của người.

Khi thú cưng xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi, bỏ ăn, nôn ói, run rẩy, co giật hoặc thay đổi hành vi, giải pháp an toàn nhất vẫn là đưa thú cưng đến cơ sở thú y để được thăm khám và điều trị đúng chuyên môn.

Trong thời gian tới, ThS.BS Thái Thị Mỹ Hạnh cũng sẽ tiếp tục chia sẻ thêm về các nhóm thuốc của người có nguy cơ gây ngộ độc cho thú cưng, nhằm giúp người nuôi nhận diện và phòng tránh những sai lầm đáng tiếc.